Woongaard Pietro Mascagni is onderdeel van de verdichtingsopgave in Tilburg-Noord, waar circa 5.000 nieuwe woningen worden gerealiseerd. Op de overgang tussen de naoorlogse wijk Stokhasselt en het Midden-Brabantpark transformeert een onbestemde locatie tot een autovrije, groene woonbuurt van 300 woningen met een sterke nieuwe identiteit. Met dit plan geven diederendirrix en landschapsarchitect Bert Huls vorm aan een nieuwe gemeenschap waarin wonen, werken, ontmoeten en ecologie vanzelfsprekend met elkaar verbonden zijn.

Wederopbouwwijk als vertrekpunt

Stokhasselt is een typische wederopbouwwijk, met een heldere orthogonale structuur van repeterende bouwblokken en een scherpe scheiding tussen wonen, werken en groen. Deze ruimtelijke logica is in en rond het projectgebied nog herkenbaar, maar de samenhang ontbreekt. Te brede wegen en lege ruimtes met wandelroutes van niks naar nergens maken de openbare ruimte diffuus en onaantrekkelijk.

Aan de rand van de wijk ligt het ruim opgezette Midden-Brabantpark: een groene oase met speelplekken, een kinderboerderij en een plukroute. Tussen woonwijk en park lag een restgebied met verlaten bedrijfspanden en een geïsoleerd buurtje met laagbouwwoningen uit de jaren tachtig, een niemandsland zonder duidelijke identiteit.

De opgave was om deze versnipperde overgangszone te verdichten en te transformeren tot een samenhangend, leesbaar en betekenisvol woonmilieu dat de wijk en het park met elkaar verbindt.

Nieuwe structuur en schaal

De stedenbouwkundige aanpak grijpt terug op de rationele principes van de wederopbouwwijk en vertaalt deze naar een eigentijdse structuur. Differentiatie in woningtypen; herintroductie van een menselijke maat; het stimuleren van sociale cohesie; het verhogen van de biodiversiteit en het verbeteren van de klimaatbestendigheid staan daarbij hoog op de agenda.

Nieuwe bouwvolumes tot maximaal zes lagen voegen een ontbrekende tussenschaal toe. Ze vormen een brug tussen de grove korrel van de bestaande hoogbouw en de fijnere maat van de omliggende eengezinswoningen. Zo ontstaat een geleidelijke overgang in hoogte en dichtheid en wordt de locatie ruimtelijk verankerd in haar omgeving.

Mobiliteit en autovrij wonen

De bestaande infrastructuur beschikt over voldoende capaciteit om de extra verkeersdruk van een nieuwe buurt op te vangen. Aan de rand van het plangebied realiseren we een gemeentelijke mobiliteitshub, met in de plint collectieve voorzieningen. Hierdoor ontstaat ruimte voor een autovrije woonomgeving.

Het vrijgekomen maaiveld wordt ingericht als groen verblijfsgebied met wandelpaden en ontmoetingsplekken. Mobiliteit is daarmee niet langer dominant in de openbare ruimte, maar ondersteunend aan de woonkwaliteit.

Biotopen en collectieve gaarden

Het landschap staat centraal. Bestaande hoge bomen en grasvelden worden aangevuld met nieuwe bomen, heesters, vogelbosjes en borderbeplanting. Deze meer gelaagde groenstructuur faciliteert diverse biotopen en vormt een natuurvriendelijke verbinding tussen de woningen en het park.

Waterberging en infiltratie zijn integraal opgenomen in het ontwerp, sloten en poelen verhogen de biodiversiteit en zorgen dat piekbuien in de openbare ruimte kunnen worden opgevangen en vertraagd afgevoerd.

Rond de woongebouwen liggen collectieve gaarden: een bloemengaarde, moesgaarde, fruitgaarde, speelgaarde en watergaarde. Deze omsloten tuinen zijn semi-openbaar en bieden ruimte voor ontmoeting, verblijf en gezamenlijke teelt. Ze versterken de sociale cohesie en geven het landschap een herkenbare structuur met een menselijke maat.

Plint, margezone en pergolamotief

Rondom de woongebouwen ligt een zorgvuldig ontworpen margezone die de overgang tussen openbaar en privé organiseert. Lage, brede hagen markeren het domein van de woning, terwijl veranda’s en verticale vergroening zorgen voor beschutte tussenruimtes.

Het pergolamotief wordt toegepast aan gevelzijden zonder entree en versterkt de oriëntatie in het gebied. Voordeuren liggen aan formele hoofdroutes, achterdeuren openen naar de informele gaarden. Door deze afwisseling ontstaat een leesbaar, veilig en levendig netwerk van verbindingen.

Ook de bestaande flat-ensembles worden betrokken bij de transformatie. Door toevoeging van een nieuwe plint met grondgebonden woningen wordt het maaiveld geactiveerd, er ontstaat een levendige relatie tussen gebouw en landschap.

Een nieuwe schakel in Tilburg-Noord

Woongaard Pietro Mascagni transformeert een anonieme groene vlakte tot een karaktervolle, autovrije buurt waarin architectuur en weelderige stadsnatuur elkaar versterken. Het plan voegt niet alleen woningen toe, maar introduceert een nieuwe typologie waarin collectieve- en openbare ruimte centraal staan.

De voormalige restzone fungeert nu als verbindende schakel tussen Stokhasselt en het Midden-Brabantpark, een verdichtingsproject dat niet alleen bouwt aan woningen, maar aan samenhang, identiteit, biodiversiteit en gemeenschap.