Velo is een nieuwbouwproject direct naast trein- en metrostation Amsterdam Sloterdijk. Het stadsblok is een verticale buurt opgebouwd uit 390 woningen in het sociale en middeldure segment, diverse bedrijfsruimtes en een openbare stalling voor 4000 fietsen. In het ontwerp – dat diederendirrix maakte in samenwerking met Civic Public Architecture, Delva Landscape Architects en Hollands Groen – is extreme verdichting gekoppeld aan extreme vergroening, als antwoord op de ambitie om een duurzaam en levendig woon-werkmilieu te realiseren in een gebied dat transformeert van een kille kantorenzone naar een gemengde natuur inclusieve stadswijk.

Gecompliceerd vraagstuk

Het gebied rond trein- en metrostation Amsterdam Sloterdijk transformeert in hoog tempo. Het stadsdeel met initieel veel kantoorlocaties wordt meer en meer een gemengde stadswijk. Ons plan op kavel L-Midden moet deze zijde van het station voorzien van een warm welkom met internationale allure.
Het is een complex ontwerpvraagstuk. De verdichtingsopgave is enorm. Betaalbaar wonen staat voorop. De locatie heeft rondom een zware geluidbelasting en wordt omgeven door stoïcijnse kantoren en scholen. En het in harmonie brengen van de letterlijk gestapelde eisen en wensen van drie verschillende opdrachtgevers – de Alliantie Ontwikkeling, gemeente Amsterdam en NS/ProRail – is een serieuze uitdaging. Diederendirrix is zowel verantwoordelijk voor het ontwerp en de engineering van het gebouw en het interieur van de stalling, als voor de coördinatie van het ontwerpproces met alle betrokken partijen.

Een vertikale buurt

De inbreiding vraagt om slimme typologische uitgangspunten. We kiezen ervoor het volume op te bouwen als een getrapt carré. De hoge rug van zo’n 60 meter, gericht naar het spoor, schermt het meeste geluid af. Het lage bouwdeel aan de zuidzijde maakt maximale daglichttoetreding in de binnentuin mogelijk. Het bouwblok verdelen we in vier overhoekse eenheden. Ieder bouwdeel heeft een eigen adres en eigen architectuur. Ze delen een gemeenschappelijke tuin en een blokhuiskamer in de plint.
Een verticaal landschap doorsnijdt het ensemble als een alpiene Schlucht. Hier maken we ruimte voor stadsnatuur en zo verbinden we het openbare domein via de tuin met terrassen op hoogte en leefgalerijen. Dit zijn galerijen met een flinke overmaat, ontworpen als woonstraten. Balkons, gevelbanken en grote puien maken ze een verlengstuk van de woning en vormen tegelijk een aanleiding voor ontmoeting.

Publiek interieur

De enorme schaal van het blok wordt genuanceerd door de menselijke maat van de onderbouw. Een tiental stadswoningen, een collectieve huiskamer, commerciële ruimten op de hoeken en de verkeersstromen van en naar de stalling activeren de straat.
De fietsenstalling met servicepunt bevindt zich op de begane grond en in het souterrain. Dit publieke interieur is met daklichten, vides, trappartijen en grote vensters verweven met het verticale landschap. Vanuit verschillende kanten komt daglicht diep de ruimte binnen. Royale entrees en een heldere structuur en -routing stroomlijnen het gebruik. Grote vensters bieden zicht op het station en vice versa. In deze ruimte kunnen later commerciële functies worden toegevoegd, afhankelijk van of de stalling later onder- of bovengronds wordt uitgebreid. Het is een adaptief ontwerp waarmee we anticiperen op verschillende toekomstscenario’s voor station Sloterdijk.

Duurzaam inbreiden en vergroenen

In het ontwerp is extreme verdichting gekoppeld aan extreme vergroening. Op een kavel van 4.800 m2 wordt ruim 34.500 m2 vloeroppervlak gerealiseerd en 1.400 m2 plantoppervlak. Daarbinnen worden vijftig bomen aangeplant. Om al die beplanting te kunnen irrigeren – en bij piekbuien het riool te ontlasten – komt onder de binnentuin een grote waterbuffer.
Het groen en het gebouw zijn nadrukkelijk niet alleen bedoeld voor mensen. Er is weliswaar voldoende ruimte om te zonnen, te spelen en samen te eten, maar we maken nadrukkelijk ook ruimte voor insecten, vogels en vleermuizen. De beplanting is afgestemd op groeiomstandigheden én op ecologische meerwaarde. Denk dan bijvoorbeeld aan de aanmaak van nectar. De gevels van de ‘Schlucht’ zijn opgebouwd uit verschillende stenen die samen een poreuze rotswand imiteren. Het idee is dat deze gevels mogen verwilderen en dieren hier hun plek vinden. In de straatgevels zijn daarnaast bijna honderd nestkasten en vleermuisverblijven geïntegreerd.

Open samenwerking betaalt zich uit

Velo is het resultaat van een grote, gezamenlijke inspanning van gedreven ontwerpers en bevlogen opdrachtgevers en adviseurs. De enige weg naar succes was een simultane en integrale benadering van de verschillende deelopgaven. De actieve en begripvolle betrokkenheid van alle stakeholders tijdens het hele ontwerpproces – ook wanneer urgentie en belangen uiteen bewogen – bleek cruciaal voor het gewenste resultaat. Het is een gebouw vol gulle gebaren: naar de stad, de buurt en tussen de woning en het collectief. Velo geeft Sloterdijk kleur.