Het iconische wederopbouwmonument aan het Nijmeegse Keizer Karelplein opent zich weer voor de stad. Met een zorgvuldige restauratie, doordachte ingrepen en een vernieuwde publieke ruimte wordt de Stadsschouwburg een levendig en uitnodigend cultureel huis voor alle Nijmegenaren.

Tussen verleden en verlangen

De schouwburg is een belangrijke schakel tussen binnenstad en stationsgebied. De opgave voor de revitalisatie van de Stadsschouwburg Nijmegen is dan ook tweeledig. Enerzijds betreft het de restauratie en verduurzaming van een Rijksmonument. Anderzijds dient het herontwerp in de veranderende stedelijke context relaties tussen gebouw, gebruikers en omgeving te verbeteren.

Het bestaande ensemble uit 1961 van de architecten Bijvoet en Holt is ontworpen als een democratisch huis voor de stad. De functionele opzet was ooit helder, maar is nu een plek van frictie: gesloten gevels, doodlopende routes en een interieur dat zijn publieke potentie onvoldoende benut. Tegelijkertijd is er een groeiende behoefte aan een inclusieve, laagdrempelige plek waar cultuur en dagelijks leven elkaar ontmoeten, niet alleen in de avond, maar gedurende de hele dag.

De opgave is daarmee niet alleen technisch of esthetisch, maar ook maatschappelijk: hoe kan de schouwburg functioneren als open podium voor de stad, met respect voor haar erfgoedwaarden, en tegelijkertijd toekomstbestendig worden op het gebied van duurzaamheid, functionaliteit en natuurinclusiviteit?

De stad stroomt naar binnen

Onze ontwerpaanpak benadrukt de kracht van het oorspronkelijke ontwerp: een ensemble van sculpturale volumes waarin functie en vorm onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De zorgvuldige ingrepen in bestaande gebouw en het toevoegen van uitgesproken, eigentijdse nieuwe volumes borduurt voort op dit concept. Zo versterken we de monumentale waarden.

De relatie met de stad wordt fundamenteel verbeterd. Het gebouw krijgt een alzijdige oriëntatie, met een tweede voorkant aan de Van Schaeck Mathonsingel. De transparante plint stimuleert interactie met de omgeving. Binnen en buiten vloeien in elkaar over in een doorlopende publieke ruimte: een stedelijk interieur dat inspireert als een hedendaagse ‘salle de pas perdus’.

De ruimtelijkheid van de bestaande verkeersruimte zetten we in om nieuwe aantrekkelijke verblijfsruimten te maken. Door het toevoegen van ‘decors’, met verschillende karakters en diverse gebruiksmogelijkheden, ontstaat een reeks van plekken die op velerlei manieren te gebruiken zijn gedurende de dag. Deze mise-en-scène maakt de schouwburg veelzijdiger dan ooit: van studieplek tot foyer, van restaurant tot podium.

Landschapstheater

Voor bijvoet en Holt was de buitenruimte rond de Stadsschouwburg onlosmakelijk verbonden met het gebouw. Als onderdeel van de monumentale opgave geven we deze relatie opnieuw vorm in een groenstedelijk landschap. Verharding maakt plaats voor een biodiverse inrichting met ruimte voor water, mens en dier.

Onder de uitkragend volume van de kleine zaal ontstaat een intiem amfitheater. Deze plek vormt zowel een verlengstuk van het culturele programma als een informele ontmoetingsruimte voor bezoekers, passanten en de buurt.

De samenhang tussen gebouw en landschap vormt een essentieel onderdeel van de hernieuwde toekomstbestendigheid. Door vergroening, wateropvang en verblijfskwaliteit te combineren, ontstaat een klimaatadaptieve omgeving die niet alleen functioneel is, maar ook de beleving en identiteit van de schouwburg versterkt.

Comfort koppelen aan architectonische kwaliteit

De karakteristieke betonstructuur, bakstenen gevels en stalen kozijnen van het exterieur restaureren we met zorg. In het interieurontwerp verduurzamen we het gebouw en haar installaties, en verbeteren we het comfort voor gebruikers en bezoekers, zonder afbreuk te doen aan de monumentale waarde.

Achter de grote zaal breiden we de theaterlogistiek uit, vergroten we het zijtoneel en vernieuwen we de kleedkamers en de artiestenfoyer. Met subtiele ingrepen verbeteren we het zicht op het podium en vergroten we de capaciteit van de grote zaal. De theatertechniek in de grote zaal en de multifunctionele kleine zaal wordt geoptimaliseerd.

De kleine zaal krijgt een nieuwe opzet met een dynamische indeling, waardoor verschillende soorten producties kunnen worden gefaciliteerd. Zorgvuldig maatwerk bij de verduurzaming en herinrichting benadrukt de kwaliteit van de brutalistische architectuur en resulteert in een toekomstbestendig Rijksmonument.

Een gebouw dat weer van iedereen is

Samen met landschapsarchitect Buro Lubbers, restauratiespecialist BERNS Architectuur, interieurarchitect deMunnik-deJong-Steinhauser en PBTA voor de theatertechniek hebben we de juiste balans tussen respect en vernieuwing bereikt. Door niet te contrasteren maar te verdiepen, ontstaat een gelaagd ontwerp waarin verleden en toekomst elkaar versterken.

De oorspronkelijke modernistische helderheid wordt opnieuw leesbaar en het herontwerp straalt hernieuwd optimisme uit. Net als bij het oorspronkelijke ontwerp herneemt de schouwburg haar rol als publiek ankerpunt: een open podium voor de stad, uitnodigend, vanzelfsprekend en van iedereen.