Winkelcentrum Westermarkt in Tilburg is toe aan vernieuwing. Het complex met winkels en woningen is sleets en heeft veel van zijn oorspronkelijke ruimtelijke kwaliteit verloren. Binnen de gebiedsontwikkeling van het Kenniskwartier moet deze plek uitgroeien tot een belangrijke voorzieningenknoop in Tilburg West. Met de vernieuwing van de winkels, de toevoeging van bijna 800 woningen, een HOV-lijn, parkeervoorzieningen, maatschappelijke functies en hoogwaardige groene buitenruimte verdichten en versterken we het bestaande winkelcentrum. Samen met MTD ontwikkelde diederendirrix een stedenbouwkundig plan dat het ‘Hart van West’ opnieuw een aantrekkelijke plek maakt om te ondernemen, te wonen en te ontmoeten.

Van open plein naar introvert complex

De Westermarkt ontstond rond een centraal marktplein in de naoorlogse wijk Het Zand. In de jaren zestig werd langs één zijde van het plein een monumentaal ensemble toegevoegd: een lange winkelstrip met daarboven drie identieke galerijflats, nadrukkelijk georiënteerd op het plein. Zo groeide een levendig wijkcentrum. Latere uitbreidingen sloten eerder aan op de oorspronkelijke principes, maar werden gaandeweg minder zorgvuldig ingepast. Het winkelcentrum verwerd tot een onsamenhangend en naar binnen gekeerd cluster met verouderde gebouwen. Het plein transformeerde tot een versteende parkeerplaats die alleen tijdens de bescheiden weekmarkt nog als verblijfsruimte functioneert.

Kloppend hart van het Kenniskwartier

Het Kenniskwartier is een grootschalige herstructureringsopgave in Tilburg West. Aan weerszijden van het spoor werkt de gemeente aan circa 10.000 nieuwe woningen, meer groen en betere verbindingen tussen universiteit en stad. De ambitie is een levendige, duurzame wijk waar kennis, wonen en voorzieningen samenkomen.

 

De Westermarkt wordt hierin opnieuw het kloppend hart van Tilburg West. We versterken de verbindingen met omliggende woonbuurten en verbeteren de relatie met het Westerpark. Door winkels, straten, pleinen en parken te vernieuwen en toe te voegen, ontstaat een fijnmazig netwerk van aantrekkelijke ontmoetingsplekken. Nieuwe programma’s, zoals zorg, cultuur, onderwijs en kinderopvang, maakt het centrum relevant voor een bredere groep gebruikers en zorgt voor levendigheid gedurende de hele dag. De kwaliteitsimpuls in voorzieningen en openbare ruimte maakt het mogelijk een aanzienlijk deel van de woningbouwopgave van het Kenniskwartier hier te concentreren.

Bestaande winkelstrip met nieuwbouwensembles

Het plan gaat uit van behoud en renovatie van goed functionerende delen van het winkelcentrum, gecombineerd met sloop van verouderde of slecht onderhouden bebouwing. De oorspronkelijke lineaire structuur blijft herkenbaar, met aan beide uiteinden een hoogteaccent van circa 25 meter. Aan de voor- en achterzijde wordt bebouwing vervangen om ruimte te maken voor nieuwbouw en een helderder netwerk van routes en verblijfsplekken.

Aan de voorzijde, de Noordkop, komt een nieuw ensemble van winkels en woningen. Deze plek markeert de noordpunt van de stedelijke as waarlangs de grootstedelijke ontwikkeling van het Kenniskwartier plaatsvindt. De Noordkop vormt een schakel tussen de Westermarkt en het Westerpark en verbindt voorzieningen met stadsnatuur.

Aan de achterzijde maakt een onoverzichtelijke structuur plaats voor een tweede nieuwbouwensemble: Achter de Westermarkt. Parallel aan de bestaande winkelstrip introduceren we een nieuwe winkelstraat die het winkelrondje completeert en beter aansluit op de omliggende woonbuurt met grondgebonden woningen. Zo ontstaan aan beide zijden duidelijke entrees en een herkenbaar adres voor het vernieuwde wijkcentrum.

Drie schaalniveaus, één samenhangend geheel

De nieuwe Westermarkt is opgebouwd uit drie samenhangende schaalniveaus: buurt, tussenniveau en stad.

Op buurtniveau (tot circa 10 meter) staat het straatleven centraal. Winkels, entrees en korte doorsteken zorgen voor levendigheid en overzicht. Nieuwe pleinen en ontmoetingsruimtes verbinden woonstraten, Westerpark en winkelrondje tot een uitnodigend centrum dat van alle kanten toegankelijk is. Strategisch geplaatste paviljoens versterken het publieke domein met aanvullend programma en herkenbare plekken. Duidelijke opgangen verbinden het straatniveau met hogere lagen, zodat ook het centrum in de hoogte publiek en toegankelijk aanvoelt.

Het tussenniveau (circa 10 tot 25 meter) sluit aan bij de schaal van de wederopbouwflats in de omgeving. Hier staat ‘maximaal contact met groen’ centraal. Boomkruinen en een groen tweede maaiveld vormen een nieuwe publieke ruimte waarop appartementen en maatschappelijke functies worden ontsloten. Dit niveau biedt een aangename woon- en verblijfsomgeving tussen buurt en stad.

Op stedelijk niveau (vanaf circa 25 meter) markeren hoogteaccenten de voorzieningenknoop in het stadslandschap. Ze versterken de oriëntatie en verrijken het silhouet van Tilburg. Panorama-appartementen voegen een nieuwe woonkwaliteit toe met uitzicht over park, stad en Kenniskwartier.

Versterken van stadsnatuur

Het gebied wordt primair ontworpen voor voetgangers. Nieuwe routes sluiten aan op bestaande paden en verbinden centrum, park en buurt. Parkeren wordt grotendeels ondergronds opgelost, waardoor bovengronds ruimte ontstaat voor verblijfskwaliteit, vergroening en klimaatadaptatie. Het nieuwe stedelijke groen vormt samen met het Westerpark één ecologische structuur. Daktuinen, terrassen en groene pleinen dragen bij aan biodiversiteit, waterretentie en verkoeling. Zo ontwikkelt de Westermarkt zich tot een vitaal, groen en toekomstbestendig wijkhart: een ontmoetingsplek waar stedelijke dynamiek en stadsnatuur samenkomen.